เรื่อง : ประทักษ์ ใฝ่ศุภการ

นักกีตาร์โดยเฉพาะแจ๊สต่างถิ่นจะเข้าไปสร้างชื่อในสหรัฐอเมริกาถือเป็นเรื่องยาก ยิ่งจะแจ้งเกิดในเมืองบอสตันยิ่งยากสุดๆ
แกรี เบอร์ตัน เคยเขียนไว้ในหลังปกแผ่นเสียงชุดแรกของ แพ็ต เมธีนี Brigh Size Life

“…แพ็ตย้ายมาอยู่บอสตัน…เป็นสวรรค์ของกีตาร์ หรือตรงกันข้ามขึ้นอยู่กับมุมมองของคุณ มี
นักกีตาร์ในบอสตันมากกว่าที่ใดๆ ในโลก…”

ลีโอเนล ลูเอเก หลังจากชิงทุนจากโรงเรียนดนตรีสมัยใหม่อเมริกัน (American School of Modern Music) ในกรุงปารีส ไปเรียนต่อที่เบิร์กลี คอลเลจ ออฟมิวสิก ในเมืองบอสตัน ปี 1999เรียนจบในปี 2001 วิชาเอก “แจ๊ส เพอร์ฟอร์มแมนซ์” ลีโอเนลได้เรียนกับครูกีตาร์ที่ศิษย์เก่าเบิร์กลีรู้จักกันดี แย่งกันลงทะเบียนจองเรียน Private ด้วย คือ มิค กูดริค ผู้เขียนตำรา The Advancing Guitarist : Applying Guitar Concepts & Techniques และสร้างนักกีตาร์แจ๊สระดับโลกไว้หลายคน เช่น จอห์น สโกฟิลส์ , ไมล์ สเติน

มิคเป็นลูกหม้อของเบิร์กลี เคยย้ายไปสอนที่นิวอิงแลนด์คอนเซอร์เวทอรี ดูเหมือนจะกลับมาสอนที่เบิร์กลีอีก นอกจากมีผลงานอัดแผ่นของตนเองแล้ว ยังเล่นอัดแผ่นกับ แกรี เบอร์ตัน, ชาร์ลี เฮเดน…เป็นบุคลากรสำคัญด้านการศึกษาดนตรีแจ๊ส ซึ่งเป็นที่ยกย่องยอมรับกันในวงการดนตรีแจ๊สสหรัฐ แม้จะมีโอกาสไปอยู่ที่ไหนก็ได้ แต่มิคก็เลือกปักหลักอยู่ที่บอสตัน ไม่ยอมย้ายถิ่นฐานไปไหน คงใช้ชีวิตอย่างพอเพียงในเมืองนี้ มีจักรยานเป็นพาหนะคู่ชีพ มิคอยู่อย่างเรียบง่าย พูดน้อย มีคุณสมบัติความเป็นครูครบถ้วน พร้อมที่จะให้ความรู้และคำแนะนำแก่ผู้ถามไถ่เสมอ

จอห์น ดาเมียน เป็นครูที่ประสิทธิ์ประสาทความรู้ด้านกีตาร์ให้แก่ลีโอเนลที่เบิร์กลี จอห์นเป็นที่รู้จักกันดีในวงการดนตรีเมืองบอสตัน เป็นเลือดเนื้อเชื้อไขของเบิร์กลีเช่นเดียวกับมิค กูดริก เขาเขียนตำรา Composing & Improvising : Guitar ให้ข้อคิดเกี่ยวกับการเล่นกีตาร์ล้ำลึกสมกับที่คร่ำหวอดอยู่กับงานสอนมายาวนาน

นอกจากงานด้านดนตรีศึกษา จอห์น ดาเมียนยังเล่นกับบอสตันซิมโฟนีออร์เคสตรายุค เซจิ โอซาวะ เป็นผู้อำนวยเพลง และวงบอสตันพ็อพที่ควบคุมโดย จอห์น วิลเลียมส์ นักประพันธ์เพลงภาพยนตร์ที่ครองความยิ่งใหญ่ตลอดมา เขาเคยร่วมงานกับอดีตวาทยกรชื่อก้องอย่าง เลนาร์ด เบิร์นสไตน์ เล่นกับนักดนตรีที่มีชื่อเสียงมากมายเช่น รอน ไบรอน, บ็อบบี้ วัตสัน, จิมมี จิฟฟรี…นักร้องดังอย่าง ชีลลา จอร์แดน, โรสแมรี คลูนี, ลินดา รอนด์สตัดต์ ลูกศิษย์ของจอห์นที่โด่งดังเช่น บิลล์ ฟรีเซลล์, เคิร์ต โรเซนวิงเคิล, มาร์ค วิตฟิลด์, เลนนี สเติร์น…

นอกเหนือจากที่กล่าวไว้ข้างต้น ลีโอเนล ลูเอเก ยังเรียนกับนักกีตาร์แจ๊สชั้นยอดอย่าง
โจ ดิโอริโอ และ จอห์น สโกฟิลด์ เรียนกับ เทอเรนซ์ แบลนชาร์ด, เคนนี แบร์รอน, สตีฟ เทอเร, เดฟ ฮอลแลนด์, เฮอร์บี แฮนค็อค, เวย์น ชอร์เตอร์… จะเห็นได้ว่า ลีโอเนเป็นคนใฝ่ศึกษา แสวงหาความรู้อย่างไม่เคยหยุดยั้ง เพราะการเรียนมิได้หมายความว่าจะต้องเรียนกันในห้องหรือเพื่อได้มาซึ่งกระดาษแจ้งเกรดหรือแจ้งวุฒิเท่านั้น
ลีโอเนล พร้อมเพื่อนร่วมสถาบันเบิร์กลี มัสสิโม บีออลกาตี และ เฟเรน เนเมธ ตั้งวง
“ชิลเฟมา” (Gilfema) ขึ้นที่บอสตัน สร้างเอกภาพของวงจากความแตกต่างด้านเชื้อชาติและวัฒนธรรมทางดนตรีของแต่ละคน
ลีโอเนล นักกีตาร์ชาวแอฟริกาใต้มีชื่อกลางว่า Gilles อ่านออกเสียงตามหลักภาษาฝรั่งเศสว่า “ชิล” (Zheel) ตัดมาแค่ Gil บวกกับเฟเรนซ์ (Ference) นักกลองชาวฮังการี ตัดมาแค่ fe คนสุดท้ายลูกครึ่งสเวดิช-อิตาเลียน มัสสิโม (Massimo) ตัดมาแค่ ma เมื่อรวมกันทั้งหมดกลายเป็น Gilfema นี่แหละที่มาของชื่อวง “ชิลเฟมา”

Lionel เขาบอกให้อ่านออกเสียงว่า ลีโอเนล (Lee-oh-nell) ลูเอเกเกิดที่เบนิน บนอ่าว
เบนิน ในอัฟริกาใต้อยู่ระหว่างโตโกกับไนจีเรีย เป็นประเทศเล็กๆ ที่เคยอยู่ในการปกครองของฝรั่งเศส เขาพูดและร้องเพลงภาษาพื้นเมืองได้สองภาษาคือ ภาษา “ฟอน” ของเบนิน และภาษา
“นิมา” ของโตโก
ทุกคนในบ้านเกิดรู้จักและเรียกเขาตามชื่อกลางว่า “ชิล” แต่ชาวยุโรปและอเมริกันรู้จักเขาที่ชื่อตัวหรือชื่อแรกว่า “ลีโอเนล”

เริ่มแรกลีโอเนลเล่นเพอร์คัสชั่นหรือเครื่องเคาะจังหวะ อเลซิสพี่ชายเล่นกีตาร์ ด้วยความชอบดนตรีเป็นชีวิตจิตใจ ช่วงเขาอายุ 17 อเลซิสเห็นน้องชายมีแววที่จะเอาดีทางดนตรี จึงสอนให้เล่นกีตาร์สามสี่ปี จากนั้นลีโอเนลย้ายไปยังประเทศไอวอรีโคสต์ ดินแดนที่เคยปกครองโดยฝรั่งเศสในแอฟริกาใต้ ตั้งอยู่บนอ่าวกีนีทางใต้ของกานา เข้าเรียนกีตาร์คลาสสิกที่สถาบันศิลปะแห่งชาติ (Nation Institite of Arts)
เพื่ออนาคตที่ก้าวไกล ลีโอเนลหนุ่มวัย 23 มุ่งสู่กรุงปารีส เมืองแห่งแสงสีและศิลปะเข้าเรียนที่ (American School of Modern Music) ที่คณะมีศิษย์เก่าของ “เบิร์กลี”อยู่หลายคน จึงช่วยให้ลีโอเนลได้รับทุนไปเรียนต่อที่เบิร์กลี คอลเลจ ออฟมิวสิก ที่เมืองบอสตัน สหรัฐอเมริกา เมื่อเดือนมกราคม 1999

ลีโอเนลได้ทุนจากสถาบันดนตรีแจ๊สธีโลเนียส มังค์ เข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยเซาเทิร์นแคลิฟอร์เนีย ปี 2001 หลังเรียนจบจากเบิร์กลี เขาได้รับเลือกให้ออกตระเวนแสดงทั่วโลกจากการคัดเลือกของกรรมการตัดสินที่เป็นนักดนตรีชั้นนำในวงการดนตรีแจ๊ส เฮอร์บี แฮนค็อค, เวย์น
ชอร์เตอร์, และ เทอเรนซ์ แบลนชาร์ด

ปีถัดมาเขาได้เล่นอัดแผ่นกับนักทรัมเป็ตเทอเรนซ์ แบลนชาร์ด 2 ชุด คือ ชุด Bounce และ Flow ซึ่งออกกับ “บลูโน้ต” บริษัทแผ่นแจ๊สที่มีชื่อเสียงและทรงอิทธิพลในแวดวงแจ๊สมานมนานเล่นอัดแผ่นซีดีและดีวีดีกับ เฮอร์บี แฮนค็อคชุด Possibilities ตระเวนแสดงในยุโรปกับควอร์เททของ เฮอร์บี แฮนค็อค 2 สัปดาห์
ลีโอเนลประสบความสำเร็จอย่างสูง ถือเป็นช่วงโดดเด่นของอาชีพนักดนตรีคือ ตอนไปแสดงในเทศกาลดนตรีแจ๊สโตเกียวที่ประเทศญี่ปุ่น กับ เวย์น ชอร์เตอร์ เดฟ ฮอลแลนด์ ไบรอัน
เบลด เขาได้เล่นและอัดแผ่นกับนักร้อง นักดนตรี ชั้นแนวหน้าอีกมาก เช่น ไดแอน รีฟส์,
คัสแซนดรา วิลสัน, รอย ฮาร์โกรฟ, ชาร์ลี เฮเดน, ริชาร์ด โบนา, มาร์คัล มิลเลอร์, จอห์น

แพททิทุชชี, อัลฟอนโซ จอห์นสัน, เจฟฟ์ วัตส์, เดนนิส เชมเบอร์ส, เทอรี ลีน คาร์ริงตัน…เล่นกับ ร็อคสตาร์อย่าง สติง และ ปีเตอร์ เกเบรียล
เขาดังพอที่จะออกแผ่นในนามตนเองชุด In A Trance และ Virgin Forest เมื่อเร็วๆ นี้เขาเซ็นสัญญากับ “บลูโน้ตเร็คคอร์ดส์” วางแผนจะออกแผ่นชุดแรกกับบริษัทยักษ์ใหญ่นี้ปีหน้า
ถึงอย่างไรเขาก็ยังเกาะกลุ่มกับเพื่อนวง “ชิลเฟมา” เอาพรรคพวกอัดแผ่นกับเขาด้วย

เฟเรนซ์ เนเมธ นักกลองและนักแต่งเพลง เกิดที่เมืองซาลาชานีทางตะวันตกเฉียงใต้ ฮังการี พ่อเป็นนักกลอง ผลไม้หล่นไม่ไกลต้น หนูน้อยวัย 3 ขวบเลียนแบบพ่อ ตีกลองได้เอง พ่อเห็นมีหน่วยก้าน จึงสอนให้ตีกลองจังหวะ “ชาร์ดัช” เพลงพื้นเมืองฮังการี ซึ่งมักจะบรรเลงกันในงานแต่งงาน พออายุ 12 เฟเรนซ์หันไปเรียนเปียโนคลาสสิก เมื่อย่างเข้าวัยรุ่น เขาโดดเข้าเล่นเพลงจำพวก “ท้อป 40 ” เล่นเพลง “บอสซาโนวาและแซมบ้า” บ้าง

เฟเรนซ์ เข้าเรียนระดับมัธยมที่โรงเรียนดนตรีคลาสสิก “ยอร์” เรียนจบภาคดนตรีแจ๊สที่สถาบันดนตรีในกรุงบูดาเปสต์ เมื่ออายุ 22 จากนั้นเดินทางไปเรียนดนตรีต่อที่เบิร์กลี คอลเลจ ออฟมิวสิก เมืองบอสตัน เรียนกลองกับครูชื่อดัง แกรี แชฟเฟ เขาได้รับแรงบันดาลใจจากยอดนักกลองแจ๊ส โทนี วิลเลียมส์,เอลวิน โจนส์…เฟเรนซ์เรียนระดับปริญญาโทต่อที่นิวอิงแลนด์คอนเซอร์
เวทอรี ออฟมิวสิก แต่ไปจบที่มหาวิทยาลัยเซาเทิร์นแคลิฟอร์เนีย ในแอลเอ

มัสสิโอ บิออลกาตี เกิดที่กรุงสตอกโฮล์ม สวีเดน เริ่มจากดนตรีร็อคกับป๊อป กีตาร์เป็นเครื่องดนตรีแรกที่เล่น เพื่อนนักกีตาร์แนะให้เขาฟังแจ๊ส เขาเห็นว่าเพื่อนเล่นดีกว่า จึงเปลี่ยนไป
เล่นเบสไฟฟ้าชนิดไม่มีเฟร็ต เห็นนักเบสเล่นอัพไรท์หรือ “ดับเบิลเบส” ในคอนเสิร์ตแจ๊ส เกิดสนใจกลับบ้านหัดเองอย่างขะมักเขม้น ผ่านไปแค่ 6 เดือนก็ออกแสดงได้ ตอนอายุ 16 ช่วงอยู่ที่อิตาลีเขาเรียนเล่นดับเบิลเบสคลาสสิก ขณะเดียวกันหันมาสนใจแจ๊สด้วย ฟังแผ่นของ ชาร์ลี เฮเดน และ เดฟ ฮอลแลนด์

เมื่อกลับไปเรียนดนตรีในสวีเดนสองปีกว่า มัสสิโอได้ทุนไปเรียนที่ “เบิร์กลี”สถาบันดนตรีชื่อก้อง เมืองบอสตัน ที่นี่แหละที่ได้มาเจอกับลีโอเนล ลูเอเกกับเฟเรนซ์ เนเมธ ร่วมกันเป็นวง
“ชิลเฟมา”

15 กรกฏาคมที่เพิ่งผ่านไปเดือนกว่า ที่ห้อง “โวลกา” ในนอร์ธซีแจ๊สเฟสติวัล เมืองร็อตเตอร์ดัม เนเธอร์แลนด์ ผมได้ชมการแสดงของวง Gilfema สุดยอดจริงๆ คนดูในห้อง “โวลกา” ได้สัมผัสแนวดนตรีแจ๊สที่ใหม่อย่างสะใจ โดยไม่มีใครยอมลุกออกจากที่นั่ง